Babka lancetowata (i zwyczajna) w ziołolecznictwie

Właściwości

Babka lancetowata – Plantago lanceolata L. – należy do rodziny babkowatych. Omawiać dzisiaj będziemy również Babkę zwyczajną – Plantago major L. – która wykazuje podobne właściwości i często stosowana jest zamiennie. Różnice między nimi omówimy w dalszej części artykułu. Do głównych składników aktywnych obecnych w roślinie należą: aukubina, katalpol, śluzy, garbniki, flawonoidy, sole mineralne.

Gojenie uszkodzonej skóry to chyba najbardziej znana właściwość liści babki lancetowatej oraz zwyczajnej. W ludowym ziołolecznictwie przykładało się rozgniecione liście bezpośrednio na rany lub oparzoną skórę – i ten sposób zastosowania obronił się swoją skutecznością do dzisiejszych czasów. Liście wspierają regenerację tkanek przez stymulację proliferacji komórek, działają odkażająco, przeciwzapalnie, wspomagają wchłanianie wysięków (przeciwobrzękowo), ściągająco (zabezpieczenie tkanek przez garbniki), łagodząco i powlekająco dzięki naturalnym śluzom.
Leczenie chorób układu oddechowego obejmuje wiele mechanizmów: babka łagodzi męczący odruch kaszlu jednocześnie ułatwiając odkrztuszanie (mukolitycznie), powleka gardło dzięki zawartości śluzów, działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie. Stymuluje odporność przeciwwirusową (pobudza produkcję interferonu) i zapobiega ich rozprzestrzenianiu się.
Wsparcie układu pokarmowego – właściwości babki na skórę czy też układ oddechowy pozostają aktywne w układzie pokarmowym. Babka zapobiega nadmiernemu namnażaniu się patogennych mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym, powleka błony śluzowe zabezpieczając żołądek i jelita, łagodzi stany zapalne, wspomaga gojenie uszkodzonych tkanek.
Poboczne właściwości: babka regeneruje miąższ wątroby, działa przeciwalergicznie poprzez właściwości immunomodulujące, zmniejszenie obrzęków i stanów zapalnych

Zbiór

Surowcem zielarskim są liście babki lancetowatej – Folium plantaginis lanceolatae – oraz babki zwyczajnej (szerokolistnej) – Folium plantaginis majoris. Babka rośnie pospolicie, na łąkach, nieużytkach, trawnikach, przy dróżkach i ścieżkach. Liście zbieramy przed oraz w trakcie kwitnienia, najlepiej bez długiego ogonka. Szacuje się jednak, że aukubina (ważny składnik aktywny) powstaje w roślinie przez cały czas jej wegetacji, dlatego najwięcej znajdziemy go pod koniec okresu kwitnienia a nawet chwilę po nim a więc późnym latem.

Zastosowanie

Odwar z liści babki – 1 czubata łyżka na szklankę wody do przemywania skóry lub do picia przy zatruciach. Zalewamy wodą, zagotowujemy, ogrzewamy jeszcze 5 minut, wyłączamy ogień, studzimy i przecedzamy. Do przemywania oczu przy zapaleniu spojówek, infekcjach, opuchliźnie – użyjmy o połowę mniejsze stężenie. W tym celu sprawdzi się zarówno babka lancetowata jak i zwyczajna.

Świeże zgniecione liście – używamy je bezpośrednio na rany, oparzenia i inne problemy skórne. W tym celu sprawdzi się zarówno babka lancetowata jak i zwyczajna.

Napar z liści babki – 1 łyżka na szklankę wody 2x dziennie – napar przydatny będzie w infekcjach dróg oddechowych lub w celu wsparcia układu pokarmowego, w zespole jelita drażliwego, bólach żołądka.

Syrop z babki lancetowatej – idealny na infekcje wirusowe –
– 100g liści babki lancetowatej drobno siekamy lub miażdżymy w moździerzu
– zalewamy w garnku 100g wody
– Zagotowujemy, wyłączamy ogień i pozostawiamy w garnku na kilka godzin
– Przecedzamy, pozostałe liście odciskamy przez gazę lub szmatkę
– dodajemy 100g cukru, zagotowujemy i mieszamy wszystko razem
– przelewamy do odparzonych słoiczków.
Stosujemy 1 łyżeczkę kilka razy dziennie w trakcie wirusowych infekcji i kaszlu

Potencjalne skutki uboczne i działania niepożądane
Babka lancetowata i zwyczajna spożywane w racjonalnej ilości nie wykazują żadnych działań niepożądanych.

Czy można stosować zamiennie babkę lancetowatą i babkę zwyczajną (szerokolistną)?

Niektórzy autorzy (np. A. Ożarowski) piszą o tym, że babka zwyczajna dostarcza równorzędnego surowca. Babka lancetowata jest jednak lepiej przebadana i częściej opisywana w kontekście przeciwwirusowym, przeciwkaszlowym, szacuje się też, że zawiera większe ilości aukubiny. Dlatego osobiście polecałbym jednak trzymać się babki lancetowatej w chorobach układu oddechowego. Natomiast w kontekście użycia zewnętrznego jak najbardziej babka zwyczajna może być stosowana zamiennie.