Właściwości
Mniszek lekarski, inaczej mniszek pospolity – Taraxacum officinale Wiggers – należy do rodziny astrowatych. Główne składniki aktywne w roślinie zależą od jej części – w korzeniach związki gorzkie, trójterpeny, fitosterole, cholina, inulina, kwasy organiczne. W kwiatach: luteina, witaminy, sole mineralne, flawonoidy.
- Wspiera wątrobę poprzez działanie żółciotwórcze, żółciopędne oraz ochronne na komórki wątroby. Dzięki tym właściwościom zapobiega tworzeniu się kamieni żółciowych, poprawia profil lipidowy oraz oczyszcza organizm.
- Wykazuje działanie moczopędne poprzez zwiększenie przesączania w kłębkach nerkowych. Dodatkowo tworzy kompleksy z niektórymi produktami przemiany materii ułatwiając ich wydalanie z organizmu. Stosowany m.in. w artretyzmie, kamicy moczowej.
- Wspomaga trawienie dzięki zawartości substancji gorzkich, które stymulują wydzielanie soków trawiennych – żołądkowego, żółci, trzustkowego, jelitowego.
- Wspiera odporność zarówno jako środek odżywczy, bogaty w witaminy, flawonoidy i sole mineralne, jak i bezpośrednio dzięki substancjom o działaniu immunomodulującym.
- Potencjalne właściwości przeciwnowotworowe – Przeprowadzono kilka badań przedklinicznych nad właściwościami przeciwnowotworowymi mniszka (głównie ekstrakty wodne z korzenia). Odnotowano sukcesy zarówno in vitro jak i in vivo (na zwierzętach) w niszczeniu guzów nowotworowych. W źródłach znajdziecie przykłady takich badań odnośnie raka prostaty oraz jelita grubego. Do tego dobrą wiadomością są możliwości stosowania go synergicznie wraz z leczeniem konwencjonalnym. Jeśli jednak macie taki problem, pamiętajcie aby wcześniej to skonsultować to z lekarzem – każdy nowotwór jest inny i być może na niektóre z nich mniszek byłby niewskazany.
Zbiór
Do celów leczniczych używa się zarówno korzenia – Radix Taraxaci – lub korzenia z zielem – Taraxaci herba cum radice (głównie w celach wątrobowych) jak i kwiatów – Flos Taraxaci (odżywczo, wzmacniająco). Do celów kulinarnych natomiast młodych liści mniszka – Folium Taraxaci. Mniszek rośnie na pastwiskach, trawnikach, łąkach, przy dróżkach.
Kwiaty możemy zbierać w pełni kwitnienia na syrop (nie za wcześnie, żeby nie miały dużo goryczy), korzeni natomiast szukamy grubych obfitych w sok – wczesną wiosną lub jesienią. Młode liście możemy używać w celach kulinarnych.
Zastosowanie
Odwar z suszonych korzeni mniszka – 2 łyżki rozdrobnionego korzenia zalać 2 szklankami wody, doprowadzić do wrzenia i ogrzewać jeszcze 5 minut. Wyłączyć ogień i zostawić do ostygnięcia, przecedzić. Przygotowany odwar podzielony na 2-3 porcje wypić w ciągu dnia. Odwar stosujemy dla wspomagania trawienia, wsparcia wątroby, detoksu, potencjalnie wspomagająco w nowotworach.
Syrop z kwiatów mniszka – Syrop z poniższego przepisu przelewamy gorący do czystych słoiczków, możemy przechowywać go w szafce do następnych zbiorów. Po otwarciu trzymamy w lodówce i zużywamy w ciągu kilku tygodni.
Składniki:
– 300 sztuk kwiatów mniszka (jak najmniej łodygi aby mniej goryczkowe)
– 4 rozdrobnione goździki
– 600g cukru
– 700g wody
– sok z 1 dużej cytryny
Przygotowanie:
– Najpierw mniszki zalewamy wodą, zagotowujemy.
– Dodajemy goździki i gotujemy na lekkim ogniu 20 minut.
– Odstawiamy do maceracji 12-24h.
– Odsączamy, wyciskamy główki, przelewamy całość przez gazę.
– Dodajemy cukier i sok z cytryny (przez sitko)
– Mieszamy, zagotowujemy, gotowe.
Spożywamy kilka łyżek dziennie w celach odtruwających, wzmacniających lub podczas chorób wirusowych.
Liście na sałatkę najlepiej zbierać wczesną wiosną, zanim napłynie do nich więcej gorzkiego soku i staną się włókniste. Najlepiej wymoczyć je w wodzie przez 30 minut przed spożyciem.
Sok stabilizowany / intrakt – zależnie od naszych możliwości, najłatwiej zrobić jeśli dysponujemy mocną wyciskarką wolnoobrotową. Przepuszczamy przez nią pocięty korzeń wraz z zielem a uzyskany sok stabilizujemy dodając do niego 1 cz. spirytusu na 5 cz. soku. Alternatywnie, możemy umyte i posiekane świeże ziele z korzeniem w proporcji 1cz. mniszka na 1cz. wódki wrzucić do garnka, ogrzewać przez 20 minut (ostrożnie z alkoholem), następnie zostawić na kolejne 12-24h. Potem mocno wycisnąć przez szmatkę/gazę. Przyjmujemy od ½ do 1 łyżki na raz, 1-3 razy dziennie – w tych samych problemach co odwary z korzenia.
Potencjalne skutki uboczne i działania niepożądane
Spożywany w racjonalnej ilości nie wykazuje żadnych działań niepożądanych.
Jak odróżnić Mniszka od Mlecza?
Czym różni się mniszek od mlecza – Mniszek posiada prostą, gładką, pustą w środku łodygę, zakończoną jednym kwiatostanem (kwiatem). Mlecz natomiast ma łodygę z której mogą wyrastać odnogi z kolejnymi kwiatami oraz liście, nie jest ona tak gładka i okrągła, nie przypomina rurki w przekroju. W ziołolecznictwie stosujemy mniszka, nie mlecza.
Źródła:
– https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31391857/
– https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27564258/
– Ożarowski, A., Jaroniewski, W. (1989). Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. IWZZ
– Kozłowski, J. i in. (2019). Zielarnia. Jak czerpać ze skarbów natury. Wydawnictwo Publicat.
