Właściwości
Wrotycz pospolity – Tanacetum vulgare L. – należy do rodziny astrowatych. Głównymi składnikami aktywnymi w roślinie są tujon oraz inne liczne terpeny zawarte w olejku eterycznym. Poza tym m.in. związki goryczowe, flawonoidy i sole mineralne.
- Działanie odkażające to chyba najbardziej charakterystyczna cecha wrotyczu. Wykazuje on silne działanie przeciwbakteryjne, przeciwdrobnoustrojowe, przeciwpasożytnicze, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe. Dzięki tym właściwościom stosuje się go skutecznie zewnętrznie na wszelkiego rodzaju problemy skórne spowodowane obecnością patogenów. Używa się go między innymi na wszawicę, świerzbowca, owrzodzenia, grzybice, łupież, trądzik, nużeńca, w kroplach do zatok, na opryszczki.
- Działanie przeciwpasożytnicze należy wyszczególnić ponieważ wrotycz jest jednym z podstawowych ziół w kuracjach na wszelkiego rodzaju glisty, tasiemce, lamblie i inne robactwo.
- Działanie przeciwzapalne wrotyczu jest w niektórych sytuacjach działa z niesamowitą siłą i skutecznością, choć w niektórych sytuacjach i u niektórych osób może też wywołać podrażnienie. W każdym razie warto spróbować zastosować go tam gdzie zawiodły inne sposoby, na przykład przy zapaleniu zatok, atopowym zapaleniu skóry czy też łuszczycy. Substancje zawarte we wrotyczu wykazują działanie hamujące mediatory zapalne takie jak histamina, leukotrieny czy prostaglandyny.
- Pobudza produkcję soków trawiennych i żółci, do tego działa rozkurczowo oraz odtruwająco. W związku z tym stosowany jest również przy problemach trawiennych, kolkach, niektórych schorzeniach wątroby.
Zbiór
Do celów leczniczych używa się zarówno całego ziela Herba Tanaceti jak i kwiatów – Flos Tanaceti. Czasem używane są one zamiennie, ja jednak osobiście stosuję kwiaty do kremów i maści, natomiast całe ziele w użyciu wewnętrznym. Rośnie w zasadzie wszędzie w całej Polsce. Kwitnie od lipca aż do końca października. Zbieramy górne kwitnące ulistnione części ziela lub też same kwiaty.
Zastosowanie
Odwar wrotyczowy – 3 łyżki świeżego lub suchego rozdrobnionego ziela lub kwiatów zalać 2 szklankami wody, zagotować, ogrzewać 5 minut, odstawić do ostygnięcia, przecedzić (cały proces pod przykryciem). Pić 2 razy dziennie po 1 szklance w celach regulacji trawienia lub stosować do okładów i przemywań, płukania głowy, do zakraplania nosa. Odwar jest mniej intensywny ze względu na słabą rozpuszczalność tujonu w wodzie. W celu kuracji odrobaczających lepiej zastosować nalewkę lub niżej opisaną mieszankę.
Nalewka wrotyczowa – 1 szklanka suszonego lub świeżego ziela mielonego na 1 szklankę alkoholu 70%. Macerujemy 7-14 dni, następnie filtrujemy. Stosujemy tak samo jak odwary, tylko w dawce 10 ml rozcieńczone w pół szklanki wody 2 razy dziennie. Nierozcieńczoną nalewkę możemy stosować punktowo np. na opryszczki czy ropnie lub na zdrową skórę (np stawy). W miejsca wrażliwe np na błony śluzowe nosa polecam spróbować najpierw od bardziej rozcieńczonych a następnie iść ze stężeniem w górę.
Mieszanka przeciwpasożytnicza wg. Adolfa Kudlińskiego – Suszone zioła w równych proporcjach – wrotycz, piołun i goździki – zmielić razem. Spożywamy jedną łyżkę takiej mieszanki 20 minut przed śniadaniem, łyżkę 20 minut przed obiadem i łyżkę 20 minut przed kolacją (popijając szklanką wody). Kurację prowadzimy 10 dni, najlepiej zaczynając w trakcie pełni. Po 10 dniach przerwy, kurację powtarzamy drugi raz.
Kremy i mazidła z wrotyczem – Wrotycz używamy do kremów i mazideł do stosowania zewnętrznego na łuszczycę, azs, trądzik, owrzodzenia, ropnie i inne problemy dla zastosowania przeciwzapalnego i odkażającego. Przykładowy przepis na takie mazidło : Świeży wrotycz układamy w słoju, spryskujemy spirytusem, następnie zalewamy gorącym olejem kokosowym lub smalcem (tak, żeby nie wystawał). Pozostawiamy codziennie wstrząsając na kilka dni. Po przecedzeniu stosować możemy już ten olej stosować lub zastosować go jako składnik złożonego kremu lub mazidła.
Jeśli chcemy zrobić złożony krem lub mazidło dodamy jeszcze nalewkę wrotyczową, emulgator oraz ewentualnie fazę wodną – do przepisów na kremy i maści odsyłam jednak na strony o kosmetykach domowych.
Potencjalne skutki uboczne i działania niepożądane
Niektórzy autorzy i instytucje uznają wrotycz za trujący ze względu na zawartość tujonu i nie zalecają jego stosowania wewnętrznego. Inni natomiast wskazują na brak dowodów na jego toksyczność w zalecanych dawkach i wskazaniach. Przykładowo prof. Łukasz Łuczaj wskazuje, że wrotycz stosowany jest w niektórych krajach jako przyprawa, natomiast w Polsce stosowany był w celach leczniczych od dawien dawna bez doniesień o problemach które przypisuje się mu na podstawie teorii i obserwacji in vitro. Z kolei dr H. Różański na swoim blogu pisze : “Nie zaobserowałem objawów zatrucia przy przyjmowaniu dawki 200-220 ml naparu i odwaru 4 razy dziennie (3 łyżki suszonego ziela na 2 szklanki wrzącej wody).Tujon zawarty we wrotyczu i bylicach posiada strukturę zbliżoną do kanabinoli zawartych w konopiach, jednak dawki wodnych i alkoholowych wyciągów wrotyczowych stosowane w ziołolecznictwie nie mają narkotycznego wpływu. Istnieją doniesienia, ze tujon przyłącza się do tych samych receptorów w układzie nerowym co kanabinole.“. Przedawkowanie wrotyczu objawia się nudnościami, wymiotami, biegunkom, zawrotami głowy, omamami, częstomoczem. Należy zachować szczególną ostrożność stosując wrotycz. W żadnym wypadku nie powinny przyjmować go kobiety ciężarne, karmiące ani małe dzieci.
Źródła :
– Ożarowski, A., Jaroniewski, W. (1989). Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. IWZZ, s. 387-388.
– prof. Łukasz Łuczaj – Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare) i jego tradycyjne zastosowanie
– http://rozanski.ch/forum/index.php?topic=8196.0
